در ۵ اکتبر ۱۹۸۵، سرتیپ خلبان بازنشسته لیبیایی، «مسعود مختار الورفلی»، مأموریتی را انجام داد که برخی در آن زمان آن را یک معجزه باورنکردنی می‌دانستند و بسیاری هنوز نیز باور کردن آن را دشوار می‌دانند: رهگیری هواپیمای جاسوسی گران‌قیمت و پرآوازه آمریکایی، SR-71 Blackbird.

این مأموریت خشم برخی از حامیان ادعای ابرقدرت بودن آمریکا را برانگیخت و حتی موجب شد برخی آن را به سخره بگیرند.

با این حال، بنا بر این روایت، عملیات بدون هیچ نقصی انجام شد. هواپیمای جاسوسی SR-71 Blackbird بر فراز آب‌های سرزمینی لیبی رهگیری شد و یک فروند جنگنده ابررهگیر بلندپرواز و بسیار پرسرعت MIG-25PD نیروی هوایی لیبی توانست روی آن قفل راداری انجام دهد. اگر موشک هوا به هوای جنگنده MIG-25PD لیبی به سوی SR-71 شلیک می‌شد، این هواپیمای جاسوسی به قطعات پراکنده ریز و درشت در آسمان تبدیل می‌شد.

این عملیات رهگیری موفق، یکی از نخستین عملیات‌ها در نوع خود در خاورمیانه بود که طی آن یک هواپیمای SR-71 رهگیری و روی آن قفل راداری شد. مأموریت اصلی این هواپیما در آن دوره، شناسایی استراتژیک علیه اتحاد جماهیر شوروی بود. اگر این هواپیما سرنگون می‌شد، نخستین باری بود که یک فروند از این نوع هواپیما از سقوط جان سالم به در نمی‌برد.

از همین رو، امروز این مأموریت و حماسه را با جزئیات بازنشر می‌کنیم؛ روایتی که مراحل رهگیری را از زبان خلبانان لیبیایی و با شهادت اعضای اسکادران، مرکز فرماندهی جنگنده‌های رهگیر و پرسنل پدافند هوایی در آن زمان بازگو می‌کند.

هواپیمای جاسوسی SR-71 Blackbird چه هواپیمایی است؟

هنگامی که هواپیمای شناسایی و جمع‌آوری اطلاعات U-2 پس از سرنگونی توسط اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۶۰ در برابر پدافند هوایی دشمن آسیب‌پذیر شد، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، لیندون جانسون، در سال ۱۹۶۴ اعلام کرد که شرکت لاکهید مارتین در حال کار بر روی پروژه‌ای پیشرفته برای ساخت یک هواپیمای شناسایی استراتژیک دیگر است؛ هواپیمایی که آن‌قدر سریع باشد که هیچ هواپیمای دیگری در جهان نتواند آن را رهگیری کند.

این پروژه در نهایت به طراحی و تولید هواپیمای جاسوسی SR-71 Blackbird منجر شد.

این هواپیما که با لقب Blackbird شناخته می‌شود، یک هواپیمای شناسایی دوربرد است که توسط شرکت آمریکایی لاکهید تولید شد؛ البته تولید آن به دلیل قیمت بالا و هزینه‌های سنگین از هر لحاظ، محدود بود.

این هواپیمای جاسوسی می‌توانست در ارتفاع ۲۴ هزار متری با سرعت ۳۵۳۰ کیلومتر در ساعت پرواز کند؛ ویژگی‌ای که آن را فراتر از برد موشک‌های ضدهوایی زمینی و سریع‌تر از جت‌های جنگنده در ابتدای ورود به خدمت قرار می‌داد.

این هواپیما در سال ۱۹۶۶ تولید شد و تا آخرین مأموریت خود در سال ۱۹۸۹ در خدمت باقی ماند.

همان‌طور که در پاراگراف‌های قبلی توضیح دادیم، اتحاد جماهیر شوروی نیز میگ-۲۵ را با همین هدف تولید کرد؛ هواپیماهایی که مشخصات یکسانی داشتند و برای هدفی مشابه مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

مأموریت و رهگیری

سرتیپ خلبان «مسعود مختار الورفالی» اظهار داشت که در روز ۵ اکتبر ۱۹۸۵، به همراه وینگمن خود، خلبان «محسن السائح»، یکی از خلبانانی بود که برای انجام مأموریت «الإنذار بالدشمة» در اسکادران ۱۰۵۵ شکاری، یا همان اسکادران رزمی ابررهگیرهای بلندپرواز و بسیار پرسرعت MIG-25PD، مستقر در پایگاه هوایی «معیتیغه» در آن زمان، مأمور شد.

سرتیپ خلبان بازنشسته «مسعود مختار الورفلی» مأموریت محوله به خود و وینگمنش، خلبان «محسن السائح»، برای رهگیری هواپیمای جاسوسی متجاوز SR-71 Blackbird آمریکایی را این‌گونه روایت می‌کند:

در آن روز، در حالی که مشغول بررسی تجهیزات هواپیما بودم، آژیر به صدا درآمد و سطح هشدار را به حداکثر رساندیم. سوار هواپیما شدم، موتورها را روشن و به سمت باند حرکت کردم. در آنجا، من به همراه وینگمن خود، خلبان «محسن السائح»، یک آرایش دو فروندی برای انجام پرواز تشکیل دادیم.

ستوان خلبان «مسعود المختار الورفلی» در هواپیمای اول و ستوان خلبان «محسن السائح» در هواپیمای دوم قرار داشتند. هواپیماهای ما از نوع MIG-25PD بودند.
ما تحت کنترل مرکز فرماندهی که توسط کاپیتان «مفتاح عبدالوهاب القاضی» هدایت می‌شد، تیک‌آف کردیم.

او به من دستور داد ارتفاع خود را به ۴۹ هزار پا افزایش دهم و دیوار صوتی را در جهت شمال شرقی طرابلس و در زاویه ۶۰ درجه بشکنم. افسر کنترل شکاری، جنگنده من را به سمت هدف، که هواپیمای متجاوز جاسوسی دشمن بود، هدایت کرد و فاصله میان ما و هدف به سرعت کاهش یافت تا اینکه به ۷۰ کیلومتر رسید.

سپس هدف به‌وضوح در صفحه رادار کابین خلبان هواپیمای من و از فاصله ۲۰ کیلومتری ظاهر شد. من هدف را ردیابی کردم که پس از احساس قفل رادار من روی خود، شروع به چرخش و صعود کرد.

دوربین‌های هواپیمای من کل قفل رادار را ضبط و تمام جزئیات آن را ثبت کردند: تصویر هدف، سرعت، ارتفاع و فاصله میان هدف و هواپیمای من.

من به ردیابی هدف ادامه دادم تا اینکه فاصله میان ما به حدود ۵ کیلومتر رسید. می‌توانستم آن را با چشم غیرمسلح ببینم و برایم روشن شد که هواپیمای جاسوسی متجاوز SR-71 Blackbird آمریکایی است.

در حالی که هدف در قفل راداری و در برد شلیک موشک‌های هواپیمای من و بر فراز آب‌های سرزمینی لیبی در دریای مدیترانه، در شمال طرابلس، قرار داشت، به ردیابی و تعقیب آن ادامه دادم تا اینکه به دلیل کمبود سوخت، دستور بازگشت به پایگاه را دریافت کردم.

پس از بازگشت ایمن و فرود در پایگاه هوایی «معیتیغه»، فیلم ضبط‌شده در هواپیما تهیه شد و پس از فرود، به خلبانان عملیات و اسکادران نشان داده شد.

لازم به ذکر است که خلبانان لیبیایی با تعقیب هواپیمای جاسوسی متجاوز آمریکایی پس از رسیدن به ارتفاع ۱۵ کیلومتری، شجاعت استثنایی از خود نشان دادند.

گروه پروازی لیبیایی بدون پوشیدن لباس‌های مناسب برای پرواز در ارتفاع بالاتر، به این سطح ارتفاع صعود کرد؛ زیرا برای پرواز در چنین ارتفاعی، لباس‌های مخصوصی مشابه لباس فضانوردان، موسوم به لباس‌های VKK، با کلاه‌خودهای خاص مورد نیاز است که برای مقاومت در برابر فشار جاذبه زمین و کمبود اکسیژن در ارتفاعات بالا طراحی شده‌اند.

پس از این مأموریت قابل توجه، اسکادران رزمی ۱۰۵۵، متشکل از شکاری‌بمب‌افکن‌های ابررهگیر، بازدارنده، بسیار پرسرعت و بلندپرواز MIG-25PD، به پایگاه هوایی «الجفره» منتقل و با یک اسکادران جدید جایگزین شد. هواپیماهای اسکادران جدید به مدل MiG-25PDS ارتقا یافتند، به‌ویژه از حیث نوع رادار که نسبت به ابررهگیرهای MiG-25PD بسیار پیشرفته‌تر بودند.

مجموعه این تحولات در آن زمان، به‌وضوح نشان می‌دهد که با وجود اختلاف قدرت میان لیبی و آمریکا در آن دوره، نیروی هوایی لیبی تسلیحات، تجهیزات و نیروی انسانی لازم را، به همراه عزم و شجاعت مورد نیاز برای رویارویی با هر چالشی، در اختیار داشت.

و به گفته دشمنانشان، آنها یک دشمن بی‌چون‌وچرا و قدرتمند بودند و ناوگان ششم و پیشرفته‌ترین هواپیماهای آن را مجبور کردند پیش از پرواز به سمت خاک لیبی، دو بار فکر کنند.

چند بار هواپیماهای آنها سرنگون شد و چند بار بر فراز کشتی‌های ناوگان پرواز کردند و آنها را مجبور به عقب‌نشینی و ماندن در آب‌های بین‌المللی، نه در آب‌های ما، کردند؟

این تنها یکی از حماسه‌های قهرمانانه مردان ملت لیبی است؛ یکی از هزاران حماسه‌ای از این دست که همگی مظهر غرور، عزت و افتخار هستند. این دستاوردها و اقدامات قهرمانانه، نمونه‌ای از شکوه و عزت ملت است و قهرمانان، حضوری قدرتمند برای ملتی ایجاد کردند که در سراسر جهان از آن می‌ترسند.

*این روایت توسط سرتیپ خلبان بازنشسته «مسعود مختار الورفلی» بیان شده و توسط سرلشگر خلبان بازنشسته «ابوالقاسم امسیک الزنتانی» تأیید و بیان شده است. همچنین اعضای قدیمی اسکادران ۱۰۵۵ پایگاه هوایی «معیتیغه» و اتاق عملیات جنگنده‌ها و پدافند هوایی در آن زمان نیز آن را تأیید کرده‌اند.